Uyku, vücudun kendini onarma sürecidir. Kanser tedavisinde de uyku kalitesi, hem bağışıklık fonksiyonu hem de tedaviye uyum açısından kritik bir rol oynar. Ne var ki araştırmalar, kanser hastalarının %30–50'sinin klinik düzeyde uyku bozukluğu yaşadığını göstermektedir.
Uyku Bozukluğunun Nedenleri
Kanser sürecinde uyku sorunlarının arkasında birden fazla etken bulunabilir:
- Fiziksel: Ağrı, kaşıntı, sıcak basması, sık tuvalet ihtiyacı
- Farmakolojik: Kortikosteroidler, bazı kemoterapi ajanları ve antiemetikler
- Psikolojik: Kaygı, depresyon ve kontrol muayenelerine ilişkin ruminasyonlar
- Davranışsal: Gündüz aşırı uyuma, yatak-kaygı ilişkisinin güçlenmesi
Uyku İçin Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT-I)
CBT-I, uykusuzluk için en güçlü kanıta dayanan, ilk basamak tedavidir. Uyku kısıtlaması, uyarıcı kontrol ve bilişsel yeniden yapılandırma tekniklerini birleştirir.
Temel ilkeler:
- Yalnızca uyuklu hissederken yatağa gidin.
- Yatakta 20 dakika içinde uykuya dalamamışsanız kalkın, sakin bir aktivite yapın.
- Her gün aynı saatte uyanın — hafta sonları dahil.
- "Uyuyamazsam yarın berbat geçecek" tarzı felaketleştirme düşüncelerini yeniden çerçeveleyin.
Uyku Hijyeni Tavsiyeleri
- Yatmadan 1–2 saat önce ekran kullanımını kısın (mavi ışık melatonini baskılar).
- Yatak odası yalnızca uyku için kullanılsın; TV, bilgisayar dahil diğer aktivitelerden arındırın.
- Hafif bir rutinle yatışı hazırlayın: ılık duş, kitap, müzik.
PERKA Derneği'nin psikologları, CBT-I temelli uyku danışmanlığı sunmaktadır. Ücretsiz randevu için bize ulaşın.
